Atopik dermatit və ekzema üçün fototerapiya
Atopik dermatit və ekzemada Excimer 308 nm / Narrowband UVB 311 nm dar zolaqlı fototerapiya — üz, əllər, bədən və baş dərisi üçün. Kurs fərdi seçilir.
Atopik dermatit — dərinin baryer funksiyasının pozulduğu, əsas simptomu qaşınma olan xroniki iltihabi xəstəlikdir. O, dalğavari gedir: nisbi sakitlik dövrlərini kəskinləşmələr əvəz edir. Fototerapiya da məhz bu məntiqlə işləyir — atopiyanı birdəfəlik «bitirmir», dərini kəskinləşmədən çıxarmağa və növbəti kəskinləşməyə qədər olan aranı uzatmağa kömək edir. Baza qulluq — emolentlər və həkimin təyin etdiyi yerli müalicə — saxlanılır; fototerapiya onu tamamlayır, əvəz etmir.
«Ekzema» daha geniş termindir və atopik dermatit onun yalnız bir formasıdır. Dar zolaqlı fototerapiya digər formalarda da istifadə olunur: əllərin xroniki ekzemasında, o cümlədən ovuc və barmaqlarda dərin qabarcıqlarla gedən dishidrotik formada; sikkəvari (nummulyar) ekzemada; uzun müddət qaşımaqdan qalınlaşmış, likenifikasiya olunmuş ocaqlarda; əllərdə və saidlərdə israrla təkrarlanan xroniki kontakt və peşə ekzemasında. Əllər nişangahlı Excimer 308 nm üçün ən uyğun göstərişlərdən biridir: sahə kiçikdir, ovuc və barmaq dərisi qalındır və daha yüksək dozanı götürür, ətrafdaki sağlam dəri isə şüalanmır. Səpgi bədənin, qolların və ya ayaqların böyük sahələrinə yayılıbsa, Narrowband UVB 311 nm daha praktikdir. Fototerapiyanın etmədiyi bir şey də var: o, kəskin, nəm ifrazatlı mərhələdə işləmir — iltihablı, isladan və ya infeksiyalaşmış kəskinləşmə əvvəlcə yerli müalicə ilə götürülür, işıq isə dəri quruduqdan sonra qoşulur.
Dar zolaqlı UV-B-nin mexanizmi lokal və yaxşı öyrənilmişdir: şüalanma dermaya kiçik dərinliyə keçir, ocaqdakı iltihabi T-hüceyrələrin aktivliyini boğur, dərinin Staphylococcus aureus ilə kolonizasiyasını azaldır və qaşınma həddini qaldırır. Praktikada bu deməkdir ki, pasiyentlər ilk növbədə ləkələrin yox olmasını deyil, qaşınmanın kəsilməsini və yatmağın mümkün olmasını hiss edirlər — qalınlaşma, soyulma və qızartı isə sonra çəkilir.
Paramed-də fototerapiya Harmony XL Pro (Alma) platformasında iki rejimdə aparılır və seçim sahədən asılıdır. Narrowband UVB 311 nm — bədənin, qolların və ya ayaqların böyük sahələri tutulduqda, yayılmış səpgilər üçün standart rejimdir. Excimer 308 nm — nişangahlı lazerdir: məhdud sahəyə daha yüksək doza verir və ətrafdaki sağlam dəriyə praktik olaraq toxunmur. Buna görə də onu üz, boyun, baş dərisi və ümumi rejimə cavab verməyən inadkar lokal ocaqlar üçün seçirlər.
Tipik kurs — həftədə 2–3 prosedur; məhdud zonada bir seans təxminən 20–30 dəqiqə çəkir. Nəticəni 8–12 prosedurdan əvvəl qiymətləndirməyin mənası yoxdur: effekt yığılan xarakter daşıyır. Qiymət «bütöv prosedura» görə deyil, impulsların sayına görə hesablanır: UVB 311 — 10 impuls 40 ₼-dən, Excimer 308 — 10 impuls 50 ₼-dən; aktual pillələr qiymət siyahısındadır. Fototerapiya hər kəsə uyğun deyil: fotohəssaslığı artıran preparatlar, fotodermatozlar və dərinin onkoloji anamnezi ilə bağlı əks göstərişlər var, ona görə kurs yalnız müayinədən sonra təyin olunur. Nəticələr fərdidir.
Əlaqəli istiqamətlər
Tez-tez verilən suallar
Fototerapiya atopik dermatiti tamamilə müalicə edəcək?
Xeyr, bunu vəd etmək düzgün olmazdı. Atopik dermatit bir kursla bağlanan deyil, idarə olunan xroniki vəziyyətdir. Fototerapiyanın vəzifəsi cari kəskinləşməni götürmək və remissiyanı uzatmaqdır; baza qulluq və həkimin təyin etdiyi yerli müalicə saxlanılır.
Fototerapiya yalnız atopik dermatitdə, yoxsa ekzemada da uyğundur?
Ekzemada da — atopik dermatit özü ekzemanın formalarından biridir. Dar zolaqlı fototerapiya əllərin xroniki ekzemasında, dishidrotik və sikkəvari (nummulyar) ekzemada, uzun müddət qaşımaqdan likenifikasiya olunmuş ocaqlarda, xroniki kontakt və peşə ekzemasında da təyin olunur. Diagnozun adından çox mənzərə əhəmiyyət daşıyır: ocaqlar hansı nahiyədədir, nə qədər sahə tutulub və mərhələ artıq quru, yoxsa hələ nəm ifrazatlıdır. Excimer 308 nm, yoxsa Narrowband UVB 311 nm seçiləcəyini həkim konsultasiyada məhz buna görə müəyyən edir.
Fototerapiya əllərdəki ekzemada kömək edirmi?
Əl ekzeması nişangahlı Excimer 308 nm-in ən yaxşı uyğunlaşdığı göstərişlərdən biridir: sahə kiçik olduğu üçün artıq heç nəyi şüalandırmadan daha yüksək doza vermək olur, ovuc və barmaq dərisi isə bunu götürəcək qədər qalındır. Həm də bu, digərlərindən daha tez yerli steroidlərə cavab verməyi dayandıran formadır — işıq buna görə qoşulur. Kurs adətən həftədə 2–3 prosedurdur; emolentlər və iş yerində dərinin qorunması saxlanılır.
Neçə prosedur lazımdır və nəticə nə vaxt görünür?
Kurs adətən həftədə 2–3 prosedur kimi qurulur; ümumi sayı həkim sahəyə və dərinin reaksiyasına görə təyin edir. İlk olaraq qaşınma çəkilir — çox vaxt ilk 1–2 həftədə. Səpgilərin özündəki dəyişikliyi 8–12 prosedurdan sonra qiymətləndirmək məntiqlidir, effekt yığılandır.
Excimer 308 nm ilə Narrowband UVB 311 nm arasında fərq nədir və mənə hansı seçiləcək?
Fərq sahə və dozadadır. UVB 311 — böyük sahələrdə yayılmış səpgilər üçün rejimdir. Excimer 308 — nişangahlı lazer: məhdud ocağa daha yüksək doza, ətrafdaki sağlam dəriyə minimal təsir. Buna görə üz, boyun, baş dərisi və inadkar lokal ocaqlar adətən Excimer ilə aparılır. Rejimi həkim konsultasiyada seçir, bəzən onları birləşdirirlər.
Fototerapiyanı üzdə aparmaq olar?
Bəli, və nişangahlı Excimer 308-i istifadə etməyin əsas səbəblərindən biri məhz budur: o, bütün üzü şüalandırmadan ocağı işləməyə imkan verir. Prosedur zamanı gözlər qorunur, nazik dəridə doza bədəndəkindən aşağı seçilir.
Fototerapiya məlhəmlər və sistem müalicə ilə birləşirmi?
Bəli, o adətən müalicənin əvəzinə deyil, kompleks planın bir hissəsi kimi təyin olunur. Yalnız qəbul etdiyiniz və ya çəkdiyiniz bütün preparatlar barədə həkimə xəbər vermək vacibdir: bir qismi işığa həssaslığı artırır və dozanın korreksiyasını ya fasilə tələb edir.
Bu nə qiymətə düşür?
Ödəniş bütöv prosedura görə deyil, impulsların sayına görə aparılır, ona görə qiymət ocağın sahəsindən asılıdır. UVB 311 — 10 impuls 40 ₼-dən, Excimer 308 — 10 impuls 50 ₼-dən; sonra 10–50, 50–100 impuls pillələri və hər növbəti +50 impuls üçün əlavə tətbiq olunur. Kursun dəqiq qiyməti müayinədən sonra deyilir.
